|
Strona 4 z 5
II. 6. drgdarśanaśaktyor ekatmatevasmita
„Egoizm jest równoznaczny z utożsamieniem widza (Puruszy) z Buddhi
drg – siła świadomości, podmiot intuicyjnego poznania, widz
darśana – akt intuicyjnego poznania (poprzez buddhi)
śaktyor – moc
ekatmata – jedność
iva – jak gdyby, pozorność
asmita – poczucie indywidualności, egoizm3, pycha
Wjasa zauważa (Jbh. II.6), że „[ktoś] nie widzący puruszy jako odmiennego i wyższego od intuicyjnej świadomości (buddhi)(...), przez zaślepienie może brać w tym wypadku intuicyjną świadomość (buddhi) za siebie samego (atmana).“
Jak łatwo zauważyć ta uciążliwość (kleśa) wyraźnie wynika z poprzedniej – wszak avidyą jest także „branie tego, co nie jest jaźnią, za jaźń“. Wybitny indyjski wedantysta Swami Rama Tirtha (1873-1906) osobistym przykładem niejednokrotnie oduczał identyfikacji ze świadomością intuicyjną (buddhi). Rama Tirtha spędził około roku nauczając w Stanach Zjednoczonych. Podobno miał nietypowy zwyczaj mówienia o sobie w trzeciej osobie, bez używania zaimka „ja“, co zresztą często wywoływało zamieszanie wśród słuchaczy. Pewnego dnia wrócił do domu, w którym mieszkał w Stanach, cały czas się śmiejąc. Gospodarze zapytali go: „Swamiji, co się stało? Co spowodowało twój szczery śmiech?“ A Rama Tirtha odpowiedział: „Na ulicy kilku huliganów zaczęło rzucać kamieniami w Ramę. I Rama był okropnie zły. Chciał coś zrobić, podjąć jakieś działanie, ale ja nie współpracowałem z nim, stałem z boku.“ Gospodarz zapytał: „Nie nadążam za tym, co mówisz. Przecież ty jesteś Rama. O kim mówisz?“, a Swami na to odpowiedział: „Ja nie jestem Ramą, ja jestem widzem. To ciało jest Ramą, a ci huligani nie są w stanie rzucić kamienia we mnie. Jak kamień może uderzyć czystą świadomość? Czy potrafisz uderzyć niebo kamieniem?“
II.7. sukhanuśayi ragah
„Przywiązanie (raga) powstaje w wyniku uprzednio doświadczonej przyjemności“
sukha – przyjemność, wygoda
anuśayi – wynikać z czegoś, następować po, podążać za
ragah – przywiązanie, uzależnienie, przyciąganie
Oddając głos Wjasie dowiemy się (Jbh. II.7), że „przywiązanie (raga) jest to żądza, chęć, pożądanie przyjemności (sukha) lub środków do jej osiągnięcia – w następstwie przypomnienia przyjemności u obeznanego z przyjemnością“. Jak zauważa I. K. Taimni, autor jednego z popularniejszych komentarzy do Jogasutr4, dążenie do przyjemności jest dla nas naturalne, ponieważ dusza jest zniewolona, przez co straciła łączność z bezpośrednim źródłem szczęśliwości w sobie. Dlatego też zazwyczaj szukamy po omacku tej błogości (ananda) w świecie zewnętrznym i chwytamy się wszystkiego, co daje chociaż jej cień w formie zwykłej, chwilowej radości lub przyjemności.
Jednak B.K.S. Iyengar, komentując tę sutrę, ostrzega nas: „Oddawanie się przyjemnym doznaniom rozpala pożądanie. Rodzi to przywiązanie, a także chciwość i żądzę, które wzmagają przywiązanie i rozbudzają jeszcze mocniejsze pożądanie, jako że apetyt rośnie w miarę jedzenia. Pochłania nas pogoń za przyjemnościami i stajemy się ofiarami nałogu dogadzania zmysłom.“
3 Egoizm w tym znaczeniu nie oznacza miłości do samego siebie, tylko odnoszenie wszystkiego do siebie. 4. I.K.Taimni (1965), The Science of Yoga. The Yoga-sutras of Patanjali in Sanksrit with Transliteration in Roman, Translation and Commentary in English, The Theosophical Publishing House, Adyar, Chennai, India, s. 135.
|
