Jogasutry Patańdżalego, część VII

W pałacu luster, w wąwozie echa: praktyki dyscypliny społecznej (yama)

II.28. yogańganusthanad aśuddhiksaye jnanadiptira vivekakhyateh
„Poprzez praktykę różnych członów jogi, gdy nieczystości zanikną, rodzi się światło poznania, kulminujące się w poznaniu rozróżniającym.“

II.29. yamaniyamasanapranayamapratyaharadharanadhyanasamadhayo 'stavańgani
„Praktyki dyscypliny społecznej (yama), praktyki dyscypliny indywidualnej (niyama), pozycje (asana), kontrola oddechu (pranayama), wycofanie zmysłów (pratyahara), koncentracja (dharana), medytacja (dhyana) i skupienie (samadhi) stanowią osiem członów (praktykowanych dla osiągnięcia stanu) jogi.“

II.30. ahimsasatyasteyabrahmacaryaparigraha yamah
„Niekrzywdzenie, prawda, niekradzenie, wstrzemięźliwość i nieposiadanie są praktykami dyscypliny społecznej (formami umiaru).“

ahimsa – niekrzywdzenie
satya – prawda
asteya – niekradzenie, niesprzeniewierzanie
brahmacarya – wstrzemięźliwość, oddanie Bogu
aparigraha – nieposiadanie, wolność od chciwości
yama – umiar, zasady dyscypliny społecznej, dyscyplina

Jamę i nijamę Patańdżali wymienia jako początkowe stadia na ośmiorakiej ścieżce jogi nie bez przyczyny. Pamiętajmy, że Patańdżali nie jest moralistą – nie umieścił praktyk o charakterze, jak wydawałoby się, moralnym na początku drabiny jogi ze względu na to, że takie a takie postępowanie jest moralne, dobre czy godne pochwały. Patańdżali rozpoczyna ścieżkę jogi od jamy i nijamy tylko i wyłącznie z racji tego, że właściwa praktyka wymienionych przez niego zasad wywołuje określony stan umysłu praktykującego, wyzwala u niego gotowość do dalszych etapów praktyki. Nie tak dawno, w jednym ze swoich artykułów napisałem wyraźnie, że bez jamy i nijamy praktyka jogi jest pozbawiona kontekstu i... po prostu nie działa.¹

Wybitny indyjski mistyk Hazrat Inayat Khan mawiał, że świat jest jak pałac luster – cokolwiek „wypuszczamy w świat” prędzej czy później do nas wraca. Osho przytacza następującą przypowieść:

„Zdarzyło się kiedyś, że byłem w górach z przyjaciółmi. Pojechaliśmy zobaczyć miejsce znane jako wąwóz echa – bardzo piękne miejsce, niezwykle ciche, otoczone wzgórzami. Jeden z moich towarzyszy zaszczekał jak pies. Dźwięk odbił się od wzgórz i wydawało się, że w wąwozie są tysiące szczekających psów. Chwilę później, ktoś inny zaintonował buddyjską mantrę(...). Wzgórza stały się buddyjskie, zwielokrotniły ten dźwięk (…). Powiedziałem moim towarzyszom, że życie jest jak ten wąwóz echa: szczekasz na nie, ono szczeka na ciebie; intonujesz piękną mantrę, życie staje się jej odzwierciedleniem. Życie jest lustrem (…). Z czymkolwiek jesteś powiązany w życiu – to odzwierciedla ciebie.”²

Patańdżali wymienia w omawianej sutrze następujące jamy:

• ahimsa (niekrzywdzenie),
• satya (prawda),
• asteya (niekradzenie, niesprzeniewierzanie),
• brahmacarya (wstrzemięźliwość, oddanie Bogu),
• aparigraha (nieposiadanie, wolność od chciwości).